Si kastaba ha ahaatee imaatinkan wasiirka ayaa ku soo beegmaya wakhti ay odayaasha iyo waxgaradka deegaanka xariirad ee dhibta loo gaystay ay Shirjaraaid ku qabteen magaalada Boorama halkaasi oo ay si kulul ugu gacan saydheen dareeno la xidhiidha in uu wasiirku damacsan yahay in odayaasha Beesha Ciise ee xabsiga Borama kujira Lasiidaayo waxa aanay ka digeen ay aka dhalankarto cawaaqib xumo saamaysa dhamaanSomaliland hadii arintaasi lagu degdego
Dhinaca kalena waxa ay aad uga digeen in ay xukuumadu ka fogaato in qoxooti uu dhawaan sheegay wasiirka dibudajinta Somaliland kaasi oo larabo in lasoo dajiyo gobolka Awdal qoxootigaasi oo jooga Djaboouti
Isku soo wada duub oo arimahaasi oo dhani waxa ay imanayaan wakhti uu gudoomiyaha gobolku Cabdoo Ayer uu dalka ka maqanyahay isla markaasina kusimuhu uu yahay Beesha Ciise ee dhagarawday hadana doonaya in lasii daayo odayaasha u xidh xidhan atrintan

Munaasabaddan ayaa ka dhacaysa Xalane oo ah xarunta ugu weyn ee ay AMISOM ku leedahay Soomaaliya, waxaana Muqdisho soo gaaray saakay wufuud ka socda Midowga Afrika iyo dalal kale oo Afirkaan ah.

Ciidamada AMISOM ayaa adkeeyay ammaanka xarunta Xalane iyo goobaha ku dhow iyadoo lagu wado in munaasabaddan ay ka qaybgalaan madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo ra’iisul wasaare Cabdi Faarax Shirdoon (Saacid).

Mas’uuliyiinta Soomaaliya ayaa lagu wadaa inay kulankaas ka jeediyaan hadallo ku aaddan howlaha ay ciidamada AMISOM ka hayaan gudaha dalka iyo guulaha laga gaaray dagaalladii ay la galeen Xarakada Al-shabaab.

Ururka Midowga Afirka oo la aasaasay sannadkii 1963-kii ayaa Soomaaliya waxay ka mid ahayd dalalkii lahaa fikirka waxna ka aasaasay, waxaana ka ahaa madaxweyne xilligaas Allaha u naxariistee Aadan Cabdulle Cismaan oo ahaa madaxweynihii ugu horreeyay ee Soomaaliya.

Xubnaha ka qaybgalaya munaasabaddan ayaa waxaa ka mid ah ergayga AU-da ee arrimaha Soomaaliya, danjire Maxamed Saalax Anaadiif oo shalay soo gaaray Muqdisho, isagoo sheegay inuu kala qaybgalayo shacabka Somalida dabaal-dagga loo sameynayo aasaaska Midowga Afrika.

Waa markii ugu horreysay oo munaasabad lagu xusayo sannad-guuradii ka soo wareegtay aasaaskii ururka Midowga Afrika lagu qabto Muqdisho tan iyo markii uu dalku galay burburka iyo colaadaha sokeeye.

Lughaya.com

Muqdisho

Source: Honline.

London (LUGHAYA.COM) Madaxweyne ku xigeenka somaliland C/raxmaan Cabdillaahi Ismaaciil(Saylici) ayaa kulan soo dhaweyn ah ay u sameeyeen Jahliyadaha Reer Somaliland e ku dhaqan magaalada Bristol ee dalka ingiriiska, Kulan ayaa qayb ka ah kulamo uu madaxweyne ku xigeenka somaliland la yeeshay jahliyadaha ku dhaqan guud ahaan dalkan Ingiriiska.

Borama(LUGHAYA.COM) Waxa maanta magaalada Boorama markii ugu horaysay ku qabtay shir jaraa id gudida ciyaaraha ee gobolka Awdal oo dhawaan maamulka gobolku sameeyey kuwaasi oo u jeedada loo aas aasay ay tahay sidii ay boodhka uga jafi lahaayeen hanaanka sportiga Awdal mudooyinkan danbe halkii u hoosaysay maraya islamarkaasina siyaasada xukuumada dhexe  ee sportiguna ay jahawreer uu ka jiro Hadaba Gudidan oo ay horyaalaan hawlo aad u farabadan islamarkaasina ay ciyaarihii tartanka goboladuna ay soo dhow-yihiin ayaa maanta qodobo dhawr ah ka hadlay:

Hadaba Hoos Ka Daawo Gudiga Oo Ka Hadlay Sida Ay Gacan Ugu Gaysnayaas Sport Gobolka:

Lughaya.com

Borama/Office.

Gudoomiyaha baarlamaanka Soomaaliya Maxamed Sheekh Cismaan Jawaari oo shir gudoominayey kulanka baarlamaanka ee maanta ayaa markii uu kulanka furay waxa uu sheegay in maanta loo ballansanaa in codka kalsoonida loo qaado xukuumadda,wuxuuna tilmaamay in gudoonku uu dhex dhexaad ka ahaa isla markaane uu dhowray dhammaan xuquuqda mudanayaasha baarlamaanka intii ay socdeen hawlaha ku saabsan Mooshinka laga keenay Xukuumadda.

Jawaari ayaa sheegay iney Mooshinka keeneen 93 mudane,wuxuuna tilmaamay iney sidii sharcigu ahaa ay waqti u qabteen in codka kalsoonida loo qaado xukuumadda xiligaas oo ku beegneed maanta oo Arbaco ah,wuxuuna tilmaamay iney siyaabo gaar gaar ah gudoonka baarlamaanka waraaqo ay kaga laabanayaan Mooshinkaas ay usoo gudbiyeen 55 xildhibaan oo ka tirsanaa 93-dii mudane ee Mooshinka ka keenay Xukuumadda.

Gudoonka baarlamaanka ayaa sheegay in saaka ay mar kale gudoonka 13 xildhibaan usoo gudbiyeen iney ka tanaasuleen Mooshinkii ay xukuumadda ka keeneen,wuxuuna ku dhawaaqay gudoomiye Jawaari uusan jirin wax Mooshin ah oo laga doodayo maadaama ay ka laabteen xildhibaanadii markii hore soo gudbiyey sidaasne ay ku laaleen Mooshinkaas.

Qaar kamid ahaa mudanayaashii u xusul duubayey inuu meelmaro Mooshinkani ayaa si weyn uga carooday go’aanka uu gaaray gudoonka baarlamaanka ee uu ku joojiyey in codka kalsoonida loo qaado xukuumadda R/wasaare Cabdi Faarax Shiirdoon,Waxaana la arkayey iyaga oo buuq iyo qaylo ka dhexsameeyey iyaga oo muujinaya iney ka xun yihiin go’aanka uu gudoonku qaatay.

Waxayna sheegeen qaarkood oo warbaahinta la hadlay in madaxda sare ee dalku ay dhibaato ka dhex wadaan baarlamaaka Soomaaliya sida ay sheegeen waxayna tilmaameen in baarlamaanka la kala qaybinayo isla markaane laga dhex abuurayo kooxaysi sida ay hadalka u yiraahdeen,iyagoona ku dhawaajiyey in arinta maanta ka dhacday xarunta golaha shacabka ay tahay arin aan la qaadan karin oo meel ka dhac ku ah dastuurka dalka iyo Xasaanadda xildhibaanada qaranka Soomaaliyeed.

Lughaya.com

Muqdisho

Borama(LUGHAYA.COM) Waxa maanta munaasibad kooban oo ay ugu mahad celinayaan maamulku dadwaynah sidii ay uga soo qaybgaleen iskusoobixii xuska 18 ka May ay ku qabteen magaalada Borama halkaasi oo ay hadalo duur xulah ugu mahad celiyeen bulshada qaybaheeda kala duwan.

Hadaba Hoos Ka Daawo Maayirka Borama Oo Arimahaas Ka Hadlaya:

Lughaya.com

Borama/Office.

Hanjabaadanina intii la filayey-ba wey ka soo dhakhsatay, waxaana dhacday markii isla maalinnimadii uu ka dhawaajiyey in isla habeennimadeediina uu ka dhabeeyey oo uu soo xidhxidhay in ka badan lixdan ka mid ah dhallinyarada reer Boorama oo wax ay galabsadeen aan la ogayn, inkasta oo subaxnimadii dambe la sii daayey.

Dhanka kalena, waxa maalmahan dambe si weyn looga hadalhayaa magaalada Boorama ee xarunta G/Awdal in badhasaab Cabdoo Aayar uu madaxda iyo shaqaalaha laamaha dawlada ee G/Awdal ugu hanjabay in shaqada laga eryi doono ama mushaharkooda laga jari doono hadii ay ka soo gaybgeli waayaan ama ay ka maqnaadaan xaflada 18-ka May.

Sidoo kalena, waxa laga walwalsan yahay badhasaabka G/Awdal inuu baryahan dambe ku mashquulsan yahay tallaabooyin wax u dhimi karaya xasilloonida iyo deganaashaha G/Awdal, kuwaas oo ay ka mid yihiin kala qaybqaybin iyo kala soocid qota dheer oo ka dhan ah midnimada beelaha walaalaha ah ee reer Awdal iyo weliba cadaadis iyo cagajuglayn ka dhan ah warbaahinta madaxa bannaan ee G/Awdal.

Waxa kale oo la rumaysan yahay hadalo si hoose looga soo xigtay badhasaab Cabdo Aayar oo u muuqda kuwa lagu baqdingelinayo salaadiinta dhaqanka reer Awdal in suuqa lagu soo tuuray, kuwaas oo lagu sheegay in salaadiinta dhaqanka reer Awdal intooda badan ayna ka dhex muuqan xafladii dabaaldega 18-ka May ee dib ula soo noqoshadii xoriyada iyo madaxbanaanida Somaliland ee lagu qabtay magaalada Boorama ee xarunta G/Awdal, walow xafladaasi ay ahayd mid si heer sare ah loo soo agaasimay, loogana soo qaybgelay, taas oo ku soo beegantay xilli xilka maamulka G/Awdal uu ku cusub yahay badhasaab Cabdo Axmed Aayar oo dhawaan loo soo bedelay G/Awdal, xilka maamulka golaha deegaanka degmada Boorama-na uu ku cusub yahay Mayor Saleebaan Xasan Xadi oo lagu soo doortay doorashadii golaha deegaanka ee ka dhacday degmada Boorama dabayaaqadii kal hore, isla markaana ay weliba ku soo beegantay xilli magaalada Boorama ee xarunta G/Awdal ay u  xasiloon tahay si aan baryahan dambe lagu arag.

Isku soo wada duuboo, habdhaqankan cusub ee badhasaab Cabdoo Aayar oo loo hanweynaa uu kula dhaqmay dhallinyarada iyo shaqaalaha reer Awdal shaki kuma jiro inuu yahay mid u saan-saan eg habdhaqaankii cabudhinta iyo cadowtinimada lahaa ee Gaani iyo Morgan ay kula dhaqmi jireen dadka reer Somaliland xilligii kelidii taliyihii Maxamed Siyaad Barre uu dalka ka talin jiray, habdhaqankaas oo sabab u ahaa dagaalkii ka dhanka ahaa Taliskii Maxamed Siyaad Barre ee, gaaar ahaan, jabhadii SNM ay horseedka ka ahayd.

Ugu dambayntiina, habdhaqankani maaha mid loo baahnaa ama laga filayey Badhasaab Cabdoo Aayar oo kale oo ay isku beel hoose yihiin Madaxweynaha maanta dalka ka talinaya, maadaama habdhaqankani uu u muuqdo mid keeni kara xasilooni-darro iyo mucaaradad ka dhan ah Madaxweyne Siilaanyo iyo xisbigiisa Kulmiye.

Kulanka dhex maray labada masuul ayaa waxa lagu eegayay xaaladaha amaanka iyo horumarka ee ay ciidamada AMISOM iyo kuwa dowlada federalka somaliya oo iskaashanayaa ay ka gaadheen dagaalka lagula jiro kooxda alshabaab.

kulanka ka diba waxa saxafada si wada jira ula hadlay raysalwasaare saacid iyo mudane Anaadif.

”Somaliya kaalin mug leh kaga jirtaa midowga Afrika oo u dagaal dagi doona maalin dhow sanad guuradii 50 aad ee ka soo wareegtay markii la aasaasay midowga Afrika habalyo ayaanan lee nahay waxanan ururka ka filaynaa sidii lee heli lahaa qaarada Afrika oo ku talaabsatay horumar la taaban karo oo xag walba leh” Ayuu yidhi  raysalwasaare saacid oo xusay dhanka kale inuu u mahad celinayo dalalka ka tirsan midowga Afrika ee ay ciidamadoodu ku sugan yihiin dalka somaliya.

Dhanka kale Ambassador Maxamed Al-Ladiif ayaa isugana sheegay in uu aad ugu faraxsan yahay sanad guurada midowga Afrika inay markan ku xusaan magaalada Muqdisho iyo Adiss-ababa Tan ayaa somaliaya waxay u leedahay muhiimiyad gaar ah waxuuna intaas ku daray in Ra’iisalwasare Saacid ay kawada hadleen Horimarka xiligan ka soconaya magalaada muqdisho.

Soomaaliya waxa ay xubin buuxda ka tahay Ururka Midowga Africa oo la aas-aasay sannadkii 1963-dii, iyadoo Soomaaliyana ay ka mid aheyd wadamada hormuudka ka ahaa dhismaha Midowga Africa laaakin dowlad la’aanta ka jirta mudada 22 sanno ah ayaa somaliya ka saartay doorkii fir-fircoona ay kaga qayb gali jirtay Midowga Afrika walow midowga Afrika uu hada raadinayo inuu helo dowladii somaliya oo Buuxda.

Lughaya.com

Muqdisho.

LUGHAYA SPORTS-

Ciyaaryahanka heysta rikoorka gooldhalinta Blues ayaa si qotodheer uga hadlay xiriirkii uu la lahaa tababaraha ka sii tagaya Stamford Bridge.

Lampard aaana qirtay inuu lix bilood oo adag la qaatay tababarihii hore ee Liverpool intii ay wada shaqeynayeen.

Wareysi gaar ah uu siiyay jariirada The Sun, Lampard ayaa yiri: “Waxaa jira tababarayaal qaar oo aad xiriir wada sameysaneysaan islamarkaana aad isku dhaawaneysaan. Ma uusan aheyn shaqsi sidaas oo kale ah.

“Tababarayaasha kale xuduud ayay sameysanayaan halkaas ayayna ku deynayaan arinta. Rafa isna sidaas ayuu ahaa.

“Ma uusan aheyn tababare aad la fariisaneyso oo aad la sheekeysan karto.

“Labo jeer ayaan ka wadahadalnay mustaqbalkeya, taasoo uu si daacad ah iiga hadalay, isagoo sheegay inuusan wax lug ah ku laheyn arintaas.

“Sidaasi darteed waa halka wadahadalkeena uu ku dhamaaday.

“Ma uusan aheyn tababare inta soo dhexgalo ciyaartoyda garbaha ka qabsada, taasna ma ahan wax qaldan.

“Waxaa jira tababarayaal badan oo aan ciyaartoyda dhexgelin sida Fabio Capello markii uu England macalin u ahaa.”

Xiddiga reer England ayaa hadalkiisa raaciyay: “Waxa uu ahaa nin shaqadiisa ka soo baxa. Si wacan ayuu inoogu diyaarinayay kulamada.

“Isaga xitaa xalaad adag ayay u aheyd. Madaama uu tababare ku meel gaar ah ahaa mar walba waa ay ku adkeyd xaalada sababtoo ah waan ogeen dhamaanteen inuu baxayo dhamaadka xilli ciyaareedka.

“Sidaasi darteed ma jirin qorshe aan ku dhisno xiriir waqti dheer. Marka taas laga fiiriyo waxa uu qabtay shaqo wanaagsan sababtoo ah waxaan helnay natiijo guul ah.”

Isagoo ka hadlayay suurtogalnimada uu Jose Mourinho ugu soo laabanayo Chelsea, Lampard ayaa yiri:

“Jose Mourinho waa tababarihii ugu fiicnaa ee aan abid la shaqeeyo, waxaana rajeynayaa inuu yimaado.”

isla markaasna si diiran loogu soo dhaweeyay madaxwayne ku xigeenka somaliland iyo waftigii la socday, dhanka kale madaxwayne ku xigeenka somaliland mudane saylici iyo wasiirada maaliyada ganacsiga, gudoomiye ku xigeenka kowaad ee xisbiga kulmiye, safiirka somaliland ee UK iyo la taliyaha madaxwaynaha ee dhinaca haweenka marwo Amaal Xaaji Axmad Miisaan iyo sidoo kale la taliyaha madaxwaynaha ee dhinaca dhaqaalaha.

Dhanka kale waxa ku soo dhaweeyay madaxwayne ku xigeenka iyo waftigiisa markii ay gaadheen xarunta barlamaanka dalka ingiriiska ee west ministers xubno ka tirsan barlamaanka dalkaasi oo si maqaam sare ah u soo dhaweeyay mudane saylici, iyo warbaahinta caalamiga ah oo iyaduna goobjoog ahayd, madaxwayne ku xigeen somaliland  oo markii uu goobta gaadhay hadal aad u wanaagsan ka jeediyay aya waxa uu si qoto dheer uga waramay hadafka socdaalkiisan iyo xaalada guud ee somaliland ku sugan tahay, waxaanu ku nuuxnuuxsaday in mudadii uu ku joogay  dalka ingiriiska inuu ka qaybqaatay xuska 18may.

dhanka kale waxay su,aalo dhawra ku waydiiyeen mudaneyaashii barlamaanka dalka ingiriiska ka tirsanaa madaxwayne ku xigeenka somaliland iyo waftigii wehelinayay, madaxwayne ku xigeenka iyo wufuudii la socotayna way ka jawaabeen su,aalihii madasha lagu soo bandhigay.

Dhnka kale kulankan uu madaxwayne ku xigeenka somaliland mudane C/rahmaan C/laahi Ismaciil (saylici) uu la qaatay barlamaanka dalka ingiriiska waxaa gudoominayay isla markaasna goob joog ahaa Sir Tony Baldry.

Lughaya.com

London

Doodda baarlamaanka ayaa waxay u badnaan doontaa ka hadalka wixii u qabsoomay xukuumadda Soomaaliya muddadii ay jirtay, iyadoo kulankan maanta uu yahay mid k duwan kulammadii hore ee baarlamaanka.

Mudanayaasha baarlamaanka ayaa u muuqda kuwo ku qaybsan mooshinka laga keenay xukuumadda iyadoo xildhibaannadii mooshinka keenay lagu wado inay kulanka ka faahfaahiyaan dhaliilaha ay xukuumadda u soo jeedinayaa halka, xildhibaannada kasoo horjeeda mooshinkana ay ka hadli doonaan aragtidooda.

Kulankan ayaa noqon doona kii ugu xasaasisanaa ee baarlamaanka Soomaaliya uu yeesho, iyadoo aysan jirin wax hadal ah oo weli kasoo baxay xukuumadda Soomaaliya, kaasoo ku aaddan mooshinka ka yaalla golaha baarlamaanka.

Inkastoo aan si dhab ah loo ogeyn xilliga xukuumadda loo qaado codka kalsoonida ah ayaa haddana, waxaa la sheegayaa in dooddu ay socon doonto maalmaha soo socda, ugu dambeynna xukuumadda cod loo qaadi doono haddii la isku waafaqo.

Labadii maalmood ee lasoo dhaafay xildhibaannada baarlamaanku waxay ansixiyeen qodobbo ay soo gudbisay wasaaradda maaliyadda oo ku saabsan sida loo isticmaalayo daqliga dowladda iyo heshiisyada shirkadaha shisheeye iyo sidoo kale xisaab-xirkii miisaaniyaddii saddexdii bilood ee sannadkii hore ugu dambeysay ee ay dowladdu isticmaashay.

Lughaya.com

Muqdisho

halkan ka daawo

Lughaya.com

London

warbixinta ayaa intaas ku dartay in qoxooti fara badan oo ka soo haajiraya dalalka bariga Afrika ee ay colaaduhau la dageen ay sobob u tahay xaladaha dhanka nolosha ah ee ay ku sugan yihiin qoxootigani, waxayna diirada saareen qoxotiga somaliyeed oo ah kuwa ay dhibaatada ugu badani halkaas ku haysato, dhanka kale war bixintu waxay xustay in dadka somaliyeed ee ku jira xeryaha qoxootiga ay iskugu jiraan haween, caruur iyo dad aad u waawayn oo ay haysato xaalad nolol xumo oo aad looga naxo.

Xafiiska iski xidhka arimaha bani,aadanimo ee qaramada midoobay ee loo yaqaan (OCHA) ayaa ku howlan sidii dadkaa dhibaataysan ay ugu fidin lahayd gargaar bani aadanimo oo xag walba iskugu jira, waxay hay,adu isku dul taagtay in  qoxotiga somaliyeed ay doonayaan inay dalkoodii hooyo dib ugu laabtaan hadana arintaasi ay isla eegayaan hadiiba dadkani ay noqod noqdaan iyo hadii ay laabtay meeshii ay ku tagi lahayeen oo amaan ah.

Somali fara badan ayaa dagan xeryaha qoxootiga ee dalka kenya kuwaas oo ka soo cararay colaadaha haatan ka taagan dalka somaliya, dadkani ayaa iskugu jira kuwo sanadihii 1990kii dalka somaliya ka soo cararay iyo kuwo imika ka soo cararay, isku soo wada duuboo qoxootigani somaliyeed way dhibaataysan yihiin duruufo badanina way ka muqdaan dadkan.

Lughaya.com

Nairobi

Borama(LUGHAYA.COM)Waxa maanta shir jaraaid ku qabtaymagaalada Borama Cali Maxamed Waran Cade oo ka mid ah siyaasiyiinta ruug cadaaga ah ee reer Somaliland wxana uu shirkan jaraaid kaga hadlay arimo dhowr ah kuwaasi iskugu jira siyaasadaha arimaha dibada iyo tan gudaha.

Hadaba Hoos Ka Daawo Siyaasi Waran Cade Oo Markan Afka Furtay:

Lughaya.com

Borama/Office.

Ugu dambayntiina, Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa “oodo dhacameed siday u kala sarreeyaan ayaa loo kala guraaye”, baahida xukuumada Somaliland ay u qabto ictiraaf caalami ah oo ay ka hesho bulshada caalamka, sida ay aniga iigu muuqato, waxaa lagama maarmaan u ah kalsoonida beelaha darifyada Somaliland oo marka hore ay si buuxda oo ku filan u hanato.
Taasina waxay ku iman kartaa keliya Madaxweyne Siilaanyo oo la tashi ballaadhan kala yeesha beelaha darifyada Somaliland, gaar ahaan, qodobka la xidhiidha hannaanka guud ee saami-qaybsiga awooda dalka iyo isaga oo weliba wasaaradaha arrimaha dibada & gudaha ee Somaliland u kala magcaaba wasiiro ka soo jeeda dhinaca beelaha darifyada Somaliland.